De betekenis van een boa constrictor

kleine prins olifant in boaMijn zoon is voor school zijn eerste boekbespreking aan het voorbereiden. Erg leuk, want door jongens uit groep 4 wordt je hulp nog op prijs gesteld. Dus leest hij me stukjes voor uit de klassieker “De Kleine Prins”. Elke keer is het verhaal mooier en zie ik weer nieuwe lagen in de tekeningen, zeker in de pop-up versie. En elke keer vraag ik me af wat ik in de tekening van de hoed zou zien als ik het ooit weer voor het eerst zou kunnen zien. Mijn zoon ziet er weer hele andere dingen in dan ik. Welke betekenis geef jij de tekening?

Wat doe je eigenlijk als je ‘betekenis’ geeft? Kinderen nemen dingen vaak veel letterlijker dan wij. Als je ‘betekenen” letterlijk neemt is het “ergens iets op tekenen”.
Jaren geleden was ik uitgenodigd om te pitchen voor de facilitator pool van LEF – het Future Center van Rijkswaterstaat. Ik moest mezelf presenteren voor een jury en een groep van andere facilitatoren. Ik had een enorme papieren zak over mijn hoofd en lijf gedaan (ik zag er wel zo’n beetje uit als de tekening van de dichte boa) en vroeg de deelnemers mij te betekenen en te beschrijven met eigenschappen. Zo betekende zij me letterlijk, ze gaven mij -als facilitator- betekenis.

Op Wikipedia staat “betekenis is datgene in de werkelijkheid waar door middel van een teken (een woord, gebaar, voorwerp of andersoortige betekenisdrager die verwijst naar een betekenis) naar wordt verwezen”. Dat is de taalkundige interpretatie van “betekenis”. Er staat ook een filosofische interpretatie, gebaseerd op de Engelse filosoof John Locke. Volgens hem staan woorden voor ideeën. Taal is een “brug” tussen werkelijkheid en gedachten. Zonder taal kan je denken en taal gaat pas een rol spelen als de gedachten naar een ander moeten worden overgebracht.
Misschien kort door de bocht, maar ik interpreteer dat als dat je woorden lading moet geven om je ideeën te kunnen delen met een ander. Aha.

Geldt dan ook voor begrippen en woorden die iedereen kent? Wat betekenen abstracte begrippen als: klantgerichtheid, het nieuwe werken of ketensamenwerking nu werkelijk voor jou? Ja, dat is echt niet voor iedereen hetzelfde, zelfs niet binnen een organisatie. Hoe gaat samenwerken als je aan het kernbegrip onbewust verschillende betekenis geeft en dat niet bespreekbaar maakt? Vaak schieten we direct in oplossingen en felle discussies.
Samenwerken gaat een stuk makkelijker als je gezamenlijk betekenis hebt gegeven aan dat wat centraal staat. Deel elkaars kijk op het begrip en zet alle individuele betekenissen, onbewuste verschillen en eigen interpretaties naast elkaar en je hebt een betere start van welke discussie, vergadering of gesprek dan ook.

Nu even praktisch. Wat doe je dan precies?
Wat heel goed werkt is de volgende vraag: “Wat zijn eigenschappen van….?” Ik laat dat dan individueel opschrijven of direct op een flipover. Je zal je verbazen over de verschillen. En neem dan de tijd om het er over te hebben, het is tenslotte de kern. Een goed begin is het halve werk.
O ja, en natuurlijk: beschrijf het niet alleen gezamenlijk, maar teken het ook. Dan ziet iedereen dat je het over een boa constrictor hebt die een olifant aan het verteren is.

Speak Your Mind

*